Czy nieszczelne kominy azbestocementowe w blokach to realne zagrożenie?

W wielu starszych blokach w Polsce wciąż działają kominy i kanały wentylacyjne z azbestocementu. Przez lata uznawano je za trwałe i nowoczesne rozwiązanie. Dziś wiemy już, że połączenie azbestu i nieszczelnej instalacji kominowej może być poważnym zagrożeniem – zarówno dla zdrowia mieszkańców, jak i bezpieczeństwa budynku.

W tym artykule wyjaśniamy:

• czym jest azbest i dlaczego trafił do kominów,
• kiedy nieszczelne kominy azbestocementowe stają się realnym zagrożeniem,
• jakie masz obowiązki jako zarządca lub wspólnota,
• jakie są praktyczne sposoby modernizacji i wymiany takich przewodów.

Azbest w kominach – skąd się tam wziął?

Azbest to handlowa nazwa grupy minerałów krzemianowych, cenionych przez dekady w budownictwie za:

• bardzo wysoką odporność na ogień,
• dużą trwałość,
• odporność na wiele czynników chemicznych.

Z azbestu i cementu powstawały tzw. kształtki azbestocementowe (eternit), z których wykonywano m.in.:

• pokrycia dachowe,
• rury,
• kanały wentylacyjne i przewody kominowe w blokach mieszkalnych.

Dopóki materiał jest nieuszkodzony i niekruszący się, ryzyko uwalniania włókien do powietrza jest ograniczone. Problem zaczyna się w momencie:

• pęknięć,
• mechanicznych uszkodzeń,
• korozji i zużycia wynikającego z wieku.

Dlaczego azbest w przewodach kominowych jest niebezpieczny?

Włókna azbestowe mogą osadzać się w układzie oddechowym i po latach prowadzić do poważnych chorób, takich jak:

• pylice azbestowe,
• nowotwory płuc,
• międzybłoniak opłucnej.

W przypadku kanałów wentylacyjnych i kominów azbestocementowych zagrożenie jest szczególnie istotne, bo:

• powietrze z przewodów trafia bezpośrednio do mieszkań,
• przy nieszczelnościach lub kruszeniu się kształtek włókna mogą być „dostarczane” systemem wentylacji do lokali,
• jeśli tymi samymi przewodami odprowadzane są spaliny (np. z piecyków łazienkowych), dochodzi dodatkowo ryzyko zatrucia tlenkiem węgla przy zaburzonym ciągu.

Skąd biorą się nieszczelności kominów azbestocementowych?

W wielu blokach problem nie wynika z „jednej awarii”, ale z wielu lat eksploatacji bez modernizacji. Do typowych przyczyn nieszczelności należą:

• Pęknięcia kształtek
  Zmiany temperatury, drgania budynku, obciążenia konstrukcji – wszystko to może powodować mikropęknięcia, które z czasem się powiększają.
• Brak kompleksowych remontów instalacji
  Wiele przewodów z okresu PRL nigdy nie zostało zastąpionych nowoczesnymi systemami. Brak regularnych przeglądów i napraw kończy się korozją, rozszczelnieniem połączeń i degradacją materiału.
• Starzenie się materiału
  Azbestocement traci swoje właściwości z biegiem lat. Na kształtki działa wilgoć, różnice temperatur, czyszczenie przewodów, drobne uszkodzenia podczas remontów mieszkań.
• Ingerencje w trakcie remontów lokali
  Przebudowy łazienek i kuchni, samodzielne przeróbki przy kratkach wentylacyjnych czy piecykach gazowych potrafią naruszyć konstrukcję przewodów i połączeń między kształtkami.

Jakie skutki mają nieszczelne kominy azbestocementowe dla mieszkańców?

Nieszczelne przewody kominowe w praktyce przekładają się na problemy, które mieszkańcy odczuwają na co dzień:

• Niesprawna wentylacja
  – zaduch, brak świeżego powietrza, gromadzenie się wilgoci, pary wodnej w łazienkach i kuchniach.
• Zawilgocenia i grzyb
  – przy zaburzonym ciągu łatwiej o kondensację pary, zacieki i rozwój pleśni na ścianach.
• Ryzyko zdrowotne związane z azbestem
  – uszkodzone kształtki mogą uwalniać włókna azbestowe, które wraz z powietrzem trafiają do mieszkań.
• Zagrożenie spalinami
  – jeśli tym samym pionem odprowadzane są spaliny z piecyków gazowych, nieszczelności mogą sprzyjać cofką i zwiększać ryzyko zatrucia tlenkiem węgla.

Co mówią przepisy? Azbest musi zniknąć do 2032 roku

W Polsce obowiązują przepisy, które stopniowo eliminują azbest ze wszystkich obiektów – mieszkalnych i przemysłowych. Zgodnie z „Programem Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032”:

• wszystkie wyroby zawierające azbest powinny zostać usunięte najpóźniej do 31 grudnia 2032 r.,
• dotyczy to również kominów i przewodów wentylacyjnych z azbestocementu.

Dodatkowo Prawo budowlane i interpretacje Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego nakładają na właścicieli i zarządców obiektów obowiązek:

• okresowych kontroli przewodów kominowych – dymowych, spalinowych i wentylacyjnych,
• usuwania stwierdzonych usterek i nieszczelności,
• zapewnienia bezpiecznego użytkowania instalacji.

W praktyce oznacza to, że spółdzielnia, wspólnota lub zarządca budynku nie może ignorować sygnałów o problemach z kominami azbestocementowymi.

Jak rozpoznać, że komin azbestocementowy w bloku jest nieszczelny?

Mieszkaniec rzadko widzi sam przewód kominowy – ale może odczuwać skutki jego złego stanu. Typowe objawy to:

• przewlekły zaduch pomimo otwierania okien,
• wilgoć w łazience i kuchni, para długo utrzymująca się po kąpieli,
• wyczuwalne przedmuchy z kratek wentylacyjnych, czasem nawet cofka zapachów z sąsiednich mieszkań,
• plamy, zacieki lub odbarwienia wokół przewodów,
• problemy z odprowadzaniem spalin z piecyków gazowych (przy wspólnych przewodach spalinowo-wentylacyjnych).

Jeżeli takie symptomy się pojawiają, konieczna jest fachowa diagnostyka – zwykle łącząca przegląd kominiarski z oględzinami i ewentualnym badaniem przewodów (np. kamerą).

Gdzie szukać więcej informacji na temat usuwania azbestu?

Jeśli chcesz wiedzieć, jak krok po kroku przebiega bezpieczne usuwanie azbestu, zapraszamy do przeczytania naszego innego artykułu:

🔗 Jak bezpiecznie usuwać azbest?.

Więcej informacji oraz aktualne przepisy znajdziesz na oficjalnej stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska:

🔗 Usuwanie azbestu – GIOŚ.

Jakie działania podjąć, aby zwiększyć bezpieczeństwo w budynku?

Masz podejrzenia, że w Twoim bloku znajdują się nieszczelne kominy azbestocementowe? Skontaktuj się z profesjonalistami, którzy przeprowadzą kontrolę, ocenią stan techniczny i przedstawią możliwe rozwiązania. Zadbaj o zdrowie swoje i pozostałych mieszkańców – nie zwlekaj z decyzją o remoncie wentylacji lub jej wymianie.

Co zrobić, gdy wykryto nieszczelności w kominach azbestocementowych?

W przypadku budynków wielorodzinnych kluczową rolę odgrywają: zarządca nieruchomości, spółdzielnia lub wspólnota. Schemat działania powinien wyglądać mniej więcej tak:

1. Profesjonalny przegląd i diagnoza

• zlecenie przeglądu przewodów kominowych uprawnionemu kominiarzowi lub firmie specjalizującej się w systemach kominowych,
• ocena stopnia zużycia kształtek azbestocementowych, ciągu kominowego i ewentualnych nieszczelności.

2. Opracowanie planu działań

Na podstawie wyników przeglądu:

• określa się zakres i pilność remontu,
• podejmuje decyzję, czy wystarczy modernizacja części przewodów, czy konieczna jest całkowita wymiana pionów.

W praktyce przy znacznym zużyciu i kruszeniu się azbestu punktowe „łatanie” problemu zwykle nie ma sensu – bezpieczniejsza jest kompleksowa wymiana.

3. Prace rozbiórkowe i usuwanie azbestu – tylko przez wyspecjalizowaną firmę

Usuwanie wyrobów zawierających azbest musi odbywać się:

• zgodnie z przepisami i zasadami BHP,
• przy użyciu odpowiednich zabezpieczeń,
• przez firmę posiadającą stosowne uprawnienia i doświadczenie.

Fragmenty azbestocementu:

• są demontowane w sposób ograniczający pylenie,
• pakowane w szczelne, oznakowane opakowania,
• przekazywane do dedykowanych składowisk odpadów niebezpiecznych.

Samodzielne próby rozbiórki (np. „podczas remontu łazienki”) są nie tylko niebezpieczne dla zdrowia, ale też niezgodne z przepisami.

4. Montaż nowych przewodów kominowych

Po usunięciu azbestu możliwe jest wykonanie nowej instalacji, dopasowanej do:

• rodzaju urządzeń (kotły gazowe, piece kondensacyjne, podgrzewacze wody),
• wysokości i konstrukcji budynku,
• obowiązujących norm.

Jakie rozwiązania stosuje się zamiast kominów azbestocementowych?

W zależności od typu budynku i instalacji można zastosować kilka rozwiązań.

Wkłady kominowe ze stali nierdzewnej

Stosowane głównie:

• w kanałach spalinowych dla kotłów gazowych i na paliwa stałe,
• jako wkłady kwasoodporne montowane w istniejących szachtach (po uprzednim usunięciu kształtek azbestowych, jeśli stanowią zagrożenie).

Zalety:

• wysoka odporność na kondensat i temperaturę,
• łatwiejsze utrzymanie szczelności,
• zgodność z wymaganiami nowoczesnych urządzeń grzewczych.

Nowe piony wentylacyjne i spalinowe ze stali lub systemów prefabrykowanych

W budynkach wielorodzinnych po usunięciu azbestu często:

• wykonuje się kompletne, nowe piony kominowe ze stali nierdzewnej lub innych certyfikowanych systemów,
• dostosowuje się przewody do aktualnych i przyszłych źródeł ciepła (np. zmiana kotłów, likwidacja piecyków łazienkowych).

Wentylacja mechaniczna w wyższych blokach

Zgodnie z zasadami projektowania:

• wentylacja grawitacyjna jest stosowana głównie w budynkach do 9 kondygnacji,
• w wyższych obiektach zaleca się wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną.

Modernizacja kominów z azbestu często staje się okazją do:

• wdrożenia wydajniejszej wentylacji mechanicznej,
• poprawy komfortu i jakości powietrza w całym budynku.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy każdy komin z azbestocementu jest od razu niebezpieczny?

Nie każdy, ale każdy wymaga oceny stanu technicznego.
Największe zagrożenie występuje wtedy, gdy:

• kształtki są popękane, ukruszone,
• pojawia się pylenie,
• dochodzi do nieszczelności i cofki spalin.

Nawet jeśli aktualnie nie ma objawów, przepisy i tak wymagają, by do 2032 roku azbest został usunięty lub trwale wyłączony z użytkowania.

Czy można po prostu „uszczelnić” komin azbestocementowy i zostawić go na dłużej?

Doraźne uszczelnianie może czasem poprawić ciąg, ale nie rozwiązuje problemu materiału:

• azbest pozostaje w budynku,
• ryzyko jego degradacji i pylenia rośnie z wiekiem,
• obowiązek usunięcia do 2032 r. nadal jest aktualny.

Dlatego przy poważniejszych uszkodzeniach zwykle rekomenduje się kompleksową wymianę przewodów zamiast doraźnych napraw.

Kto odpowiada za stan kominów w bloku?

Za stan techniczny przewodów kominowych odpowiada:

• właściciel lub zarządca budynku – w praktyce spółdzielnia, wspólnota albo inny podmiot administrujący nieruchomością.

To on ma obowiązek:

• zlecać okresowe przeglądy,
• reagować na zgłaszane problemy,
• planować i realizować modernizacje.

Mieszkańcy mają prawo zgłaszać nieprawidłowości (zaduch, cofka spalin, nietypowe zapachy) i oczekiwać reakcji ze strony zarządcy.

Czy lokator może samodzielnie zlecić usunięcie azbestu z przewodów?

W budynkach wielorodzinnych kominy są częścią wspólną instalacji – lokator nie może ich samodzielnie zmieniać ani demontować.

Może natomiast:

• zgłosić problem zarządcy lub do spółdzielni,
• domagać się przeglądu i informacji o planach usunięcia azbestu,
• w sytuacjach zagrażających bezpieczeństwu – zwrócić się do nadzoru budowlanego.

Podsumowanie – nieszczelne kominy azbestocementowe to problem, którego nie warto odkładać

• Tak, nieszczelne kominy azbestocementowe w blokach są realnym zagrożeniem – dla zdrowia mieszkańców, bezpieczeństwa instalacji i komfortu życia.
• Azbest w kominach to problem, który nie „zniknie sam” – wymaga zaplanowanej, zgodnej z przepisami modernizacji.
• Do 2032 roku i tak trzeba będzie usunąć wyroby zawierające azbest – lepiej zrobić to z wyprzedzeniem, przy okazji poprawiając wentylację i system kominowy w całym budynku.

Jeśli zarządzasz blokiem lub osiedlem w Małopolsce i podejrzewasz, że w Twoich budynkach są nieszczelne kominy azbestocementowe, warto:

1. Zlecić profesjonalny przegląd i diagnozę przewodów.
2. Opracować plan etapowej wymiany lub modernizacji systemu kominowego.
3. Powierzyć usuwanie azbestu i montaż nowych instalacji doświadczonej firmie, która zadba zarówno o bezpieczeństwo, jak i o minimalną uciążliwość prac dla mieszkańców.

To inwestycja, która realnie zwiększa bezpieczeństwo, komfort i wartość budynku – oraz pozwala spokojnie patrzeć na zbliżający się termin całkowitego usunięcia azbestu w Polsce.

---

Autor: Redakcja

Jako redakcja Venteco, opieramy nasze treści na ponad 25 latach praktycznego doświadczenia oraz pasji do innowacyjnych technologii HVAC. Nasze artykuły stanowią połączenie rzetelności, wiedzy eksperckiej i wizji przyszłości, prezentując najnowsze rozwiązania w dziedzinie systemów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, kominowych i pomp ciepła. Dzielimy się praktycznymi wskazówkami oraz analizami trendów, mając na celu budowanie zaufania i inspirowanie do wdrażania efektywnych oraz oszczędnych rozwiązań. Zapraszamy do lektury, wierząc, że wspólna podróż przez świat innowacji przyczyni się do komfortu i lepszej jakości życia.